Wanneer wordt een besluit een gewoonte?

Veel van wat we iedere dag doen, hebben we ooit besloten. Hoe we onze dag beginnen, wanneer we onze telefoon pakken, hoe we werken, bewegen, eten of reageren op wat er om ons heen gebeurt. Alleen nemen we die besluiten niet iedere dag opnieuw.

Dat is ook precies de functie van gewoontes. Ons brein hoeft niet voortdurend opnieuw af te wegen wat we gaan doen. Gedrag dat we regelmatig herhalen in een vergelijkbare context, kan steeds automatischer worden. Wat eerst bewuste aandacht vraagt, vraagt na verloop van tijd steeds minder bewuste sturing.

Een systematische review en meta-analyse uit 2024 naar gewoontevorming laat zien hoe belangrijk herhaling en context daarbij zijn. De onderzoekers beschrijven een proces waarin we eerst besluiten iets te doen, dat besluit omzetten in gedrag, het gedrag herhalen en uiteindelijk automaticiteit ontwikkelen. Vooral herhaling in een stabiele context blijkt belangrijk voor het ontstaan van sterke gewoontes.(1)

Dat vermogen is buitengewoon efficiënt. Stel je voor dat je iedere ochtend opnieuw zou moeten besluiten hoe je je tanden poetst, hoe je koffie zet of welke handelingen nodig zijn om aan het werk te gaan. Gewoontes besparen ons voortdurend tijd en mentale capaciteit.

Tegelijkertijd gebeurt er door die herhaling iets interessants. Een handeling die ooit begon met een besluit, kan uiteindelijk zo vertrouwd worden dat het oorspronkelijke besluit nauwelijks nog aandacht krijgt.

´s Ochtends openen we onze mail. We pakken automatisch onze telefoon wanneer er even niets gebeurt of we moeten wachten. We zeggen ‘ja’ wanneer iemand een verzoek doet. We vullen onze agenda op een manier die we al jaren kennen.

Niet iedere gewoonte hoeft veranderd te worden. Daarvoor zijn gewoontes veel te waardevol.

Maar af en toe opnieuw kijken naar wat ooit een besluit was, kan wel een interessante vraag opleveren:

Als je er bewust bij stilstaat en de tijd neemt om opnieuw naar dat oorspronkelijke besluit te kijken, zou je dan vandaag nog steeds hetzelfde besluiten?

Matters of consequence.

(1) Bron: Singh, B., Murphy, A., Maher, C. & Smith, A.E. (2024). Time to Form a Habit: A Systematic Review and Meta-Analysis of Health Behaviour Habit Formation and Its Determinants. Healthcare, 12, 2488.